|
Celem zasiedzenia jest usunięcie sprzeczności między faktycznym władaniem przez daną osobę nieruchomością, a istniejącym stanem prawnym. Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym przed sądem rejonowym, właściwym ze względu na miejsce położenia nieruchomości i jest na ogół dość kosztowne oraz długotrwałe.
Już na początku osoba występująca z wnioskiem musi zapłacić wysoką opłatę wpisową w kwocie 2000 złotych. Poza wniesieniem wysokiej opłaty za rozpatrzenie wniosku osoba występująca o stwierdzenie zasiedzenia zobowiązana jest też wskazać wszystkie osoby zainteresowane wynikiem postępowania, chodzi tu przede wszystkim o wskazanie właściciela. Ponadto powinni być także wskazani inni poza wnioskodawcą posiadacze samoistni danej nieruchomości oraz jej posiadacze zależni, np. najemcy lub osoby korzystające z niej na zasadzie użyczenia. Zainteresowanymi są także posiadacze gruntów sąsiednich, jeśli roszczą sobie prawa do własności danej nieruchomości lub przygranicznych pasów gruntu. Osoby zainteresowane, niezależnie od tego, czy zostały wskazane przez wnioskodawcę, czy też wezwane do udziału w sprawie przez sąd, mają status uczestników postępowania i mogą aktywnie działać w jego toku, popierając złożony wniosek lub zwalczając go za pomocą wszelkich środków dowodowych. Ostatecznym sposobem poszukiwania właściciela jest zamieszczenie ogłoszenia wzywającego wszystkich zainteresowanych do udziału w sprawie. Posiadacz nieruchomości, niebędący jej właścicielem, nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od dwudziestu lat jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Po upływie trzydziestu lat posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Posiadaczem samoistnym jest osoba niebędąca właścicielem rzeczy, która faktycznie włada rzeczą tak jak właściciel, z wolą takiego władania. Natomiast użytkownik nieruchomości, najemca, dzierżawca lub osoba mająca do nieruchomości inny tytuł prawny są posiadaczami zależnymi i jako tacy nie nabędą nieruchomości przez zasiedzenie. Posiadaczem nieruchomości jest nie tylko ten, kto efektywnie wykonuje nad nią władztwo, lecz również ten, kto ma tylko możliwość wykonywania tego władztwa, choćby z tej możności nie korzystał. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa go. Przeszkodą przemijającą jest przeszkoda, która tylko czasowo uniemożliwiła wykonywanie władztwa nad rzeczą, a następnie ustała. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że osoba, która weszła w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego, nie jest posiadaczem w dobrej wierze i nie może skorzystać z krótszego terminu zasiedzenia. Rozstrzygającym momentem dla oceny dobrej czy złej wiary posiadacza jest data uzyskania posiadania. Bieg zasiedzenia może zostać przerwany przez właściciela nieruchomości, jeżeli podejmie zgodne z prawem działania. Skutkiem przerwy jest w szczególności to, że termin zasiedzenia biegnie od tego momentu na nowo. Wezwanie posiadacza nieruchomości do zawarcia ugody w zakresie żądania wydania tej nieruchomości przerywa bieg terminu zasiedzenia. Nie przerywają natomiast zasiedzenia zarzuty podnoszone przez przeciwnika wniosku o zasiedzenie, gdyż są tylko obroną w sprawie, a nie czynnością, oraz skarga wniesiona przez właściciela o wznowienie postępowania, w którym zapadło postanowienie o nabyciu własności przez zasiedzenie, wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, o ustanowienie adwokata z urzędu, o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności, a także czynności wadliwe, które nie mogą wywołać skutku prawnego. Powództwo o wydanie rzeczy zawsze przerywa bieg terminu zasiedzenia, a jeżeli z pozwem wystąpił jeden z kilku współwłaścicieli, zasiedzenie ulega przerwaniu w stosunku do wszystkich. Obecnie przez zasiedzenie nie można nabyć jedynie własności nieruchomości, które służą użytkowi publicznemu, lub takich nieruchomości, które zostały ustawowo wyłączone z obrotu, np. gruntów zajętych pod drogi publiczne, ulice, parki, pasy drogowe autostrad. Najczęściej osoby zajmujące nieruchomości państwowe uzyskały ich posiadanie w złej wierze. Do okresu zasiedzenia nieruchomości państwowych mogą więc zaliczyć nie więcej niż 15 lat posiadania sprzed 1.10.1990 r. Jeśli okres posiadania sprzed tego okresu wynosił co najmniej 15 lat, termin 30-letni upłynął 1.10.2005 r. i wtedy po raz pierwszy osoby posiadające nieruchomości państwowe mogły wystąpić z wnioskami o zasiedzenie. Można więc zasiedzieć tylko prawnie istniejący już lokal mieszkalny (istniejącą odrębną własność lokalu), natomiast nie może dojść do powstania odrębnej własności lokalu w drodze zasiedzenia. Nie jest też możliwe nabycie przez zasiedzenie własności części lokalu mieszkalnego, ponieważ nieruchomością odrębną może być tylko samodzielny lokal. Posiadanie służebności polega na faktycznym korzystaniu z cudzego gruntu, w taki sposób, w jaki czyni to osoba, której przysługuje służebność. Zasiedzieć można jednak tylko taką służebność, która polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia, oprócz kosztów związanych z wpisaniem do księgi wieczystej, właściciel będzie musiał uiścić podatek od zasiedzenia.
źródło: Administrator; autor: Paweł Puch |
