e-zarządca.org

Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2007 r. w sprawie SK 19/06 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art.98 ust. 4 jest niezgodny m.in. z art. 82 Konstytucji, uznając, że narusza zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. W związku z tym przepis ten utracił moc.   

 

W okresie od dnia 15 lutego 2000 r. Do dnia 21 września 2004 r. przepis art. 98 ust. 4 miał następującą treść:

„Jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu. Stawkę procentową opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały w wysokości nie większej niż 50% różnicy wartości nieruchomości. Przepisy art. 145, art. 146 ust. 2 i ust. 3, art. 147 oraz art. 148 ust. 1–3 stosuje się odpowiednio”.

W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny rozważał kwestię działania uchwały rady gminy wstecz. Było to możliwe w sytuacji, kiedy w dacie podziału nieruchomości nie istniała uchwała rady gminy, a uchwała taka została uchwalona w okresie trzyletnim od daty, w którym możliwe było wydanie decyzji nakładającej opłatę. Odmianą tej sytuacji jest uchwalenie przez radę gminy w tym terminie nowej uchwały podnoszącej stawki opłaty. Trybunał uznał, że zakwestionowany przepis art. 98 ust. 4 powinien być rozumiany w taki sposób, że zainteresowany ponosi opłatę pod warunkiem, że uchwała ustalająca stawki opłaty weszła w życie przed dokonaniem podziału nieruchomości, a wysokość opłaty ustalana jest zgodnie ze stawką obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.

Trybunał nie zakwestionował uprawnienia rady gminy do określenia stawki opłaty adiacenckiej, pod warunkiem że wszystkie istotne elementy stosunku daninowego zostaną uregulowane bezpośrednio w ustawie. Uznał, że przepisy ustawy nie dawały żadnych podstaw do oczekiwania, że opłata taka nie zostanie nałożona, na gruncie zaskarżonych przepisów nie powstawały zatem żadne oczekiwania podlegające ochronie. Nie zakwestionował zatem samej zasady swobodnego uznania wójta, burmistrza lub prezydenta miasta co do nałożenia lub nienałożenia opłaty. Wymogiem zgodności z Konstytucją było jedynie, aby właściciel lub użytkownik wieczysty mógł określić wysokość opłaty adiacenckiej w dacie, w której decyzja o podziale stawała się ostateczna.

W tym świetle przepis art. 98a ust. 1a usuwa wszelkie zastrzeżenia, które legły u podstaw uznania art. 98 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami za niezgodny z Konstytucją.

Powstaje tutaj kwestia opłat ustalonych i pobranych w okresie obowiązywania zakwestionowanego przepisu. Co prawda nie obowiązuje, ponieważ utracił on moc w dniu 22 września 2004 r. w wyniku uchwalenia ustawy zmieniającej, jednakże pod jego rządami pobrano szereg opłat. Decyzje administracyjne zostały wydane na podstawie uchwał rad gmin opartych na niekonstytucyjnym przepisie.

Należy uznać, że obecnie nie ma już możliwości odzyskania uiszczonych w tamtym okresie opłat. Co prawda, zgodnie z art. 145a § Kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie jednak z § 2 tegoż przepisu w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Obecnie upłynął już termin do składania wniosków o wznowienie postępowania, a zatem możliwości uzyskania zwrotu uiszczonych opłat są niewielkie.